Nr. 120 - zondag 16 december 2012
In de wachtkamer voor de bestraling



LAATSTE ZES AFLEVERINGEN
119. DE DONKERE KAMER VAN HERMANS. EEN DRIELUIK (02, 05 en 09/12/2012)
118. TAXIPERIKELEN (25/11/2012)
117. SPREZZATURA, RAFAL EN LOU (18/11/2012)
116. OP BLAUW GRAS; WAAROM HOCKEY BOEIENDER IS DAN VOETBAL (11/11/2012)
115. SUNDAY BLOODY SUNDAY: 4 NOVEMBER 1956 (04/11/2012)
114. STEDELIJK ZONDER STENDHAL (28/10/2012)








Bestralingsmasker
Foto overgenomen van: KWF Kankerbestrijding

Anderhalve maand geleden vertelde mijn oude vriend Tjeerd me door de telefoon, dat er een kwaadaardig gezwel onder zijn tong was vastgesteld. Meteen schoot me een oud verhaal van hem te binnen. Het was zo’n jaar of tien geleden. Hij had een waarschuwende preek gekregen van een arts. Die had hem voorgehouden dat hij met zijn levensstijl – veel te veel roken en nog veel en veel meer drinken – grote kans had op het ontstaan van kwaadaardige gezwellen.

‘Tongkanker, lipkanker, keelkanker, slokdarmkanker, maagkanker, longkanker’, had Tjeerd herhaald, ‘die tyfeslijer zat me gewoon bang te maken voor kanker. Daar kicken die kut-dokters op, dat ze je bang zien worden! Maar die lol heb ik hem niet gegund.  ik heb gezegd: “Dat zien we dn wel weer, je moet rgens aan kapot!”’

Dat was toen. Nu heeft hij werkelijk kanker en moet hij bestraald worden, 35 keer, maandag tot/met vrijdag, zeven opeenvolgende weken. Zijn ziekte heeft volgens de artsen een gunstige prognose, maar Tjeerd zelf heeft er soms een hard hoofd in.

We hebben een begeleidingsteam gevormd met een paar oude vrienden en een paar familieleden. ‘Als we nu allemaal eens n dag in de week nemen? Als we Tjeerd niet begeleiden naar het ziekenhuis, dan gt hij waarschijnlijk niet eens’. Ik nam de donderdag voor mijn rekening.

De bestralingen vinden plaats in het grote Medisch Centrum Noordeinde in Tjeerds woonplaats. We mogen er met de taxi heen; dat wordt allemaal vergoed.

Het MCN telt 18 etages, maar de afdeling Radiologie is gevestigd in de kelder. Als enigen stappen we in de lift met het pijltje naar beneden, die van boven is gekomen en zijn menselijke inhoud zojuist heeft uitgebraakt over de glanzend gedweilde ziekenhuisvloer. Ongemerkt passeren we een decimeters dikke loden plaat, denk ik; onze telefoons verliezen meteen alle contact met de buitenwereld.

Nog een verdieping lager vertrekt het bootje van Charon, denk ik zwartgallig. Maar zulke gedachten helpen niet. Ook niet als je slechts mantelzorger bent; juist dan wordt je geacht, je iets van het stocisme der artsen en verpleegkundigen eigen te maken. En ze hebben er hier werkelijk alles aan gedaan, de omgeving wat leefbaar te maken, met kleurige zitjes, met aquaria vol leven en tv-schermen vol nieuws uit de bovenwereld.

De eerste keer dat ik Tjeerd begeleidde, mocht ik mee, op excursie naar de stralingskamer. Hij kreeg een kunststof gezichtsmasker op en moest gaan liggen op een lange plank. Op het masker stond een kruisje. Uit de machine kwam een lichtpuntje, dat precies op dat kruisje moest vallen. Dan stond de brancard goed gepositioneerd, en kon Tjeerd door een soort open droogtrommel geschoven worden.

Maar eerst verliet ik met het hele personeel de ruimte. We liepen naar de controlekamer, twee hoeken om door het gangenlabyrint, en zeker 50 meter van het straalapparaat verwijderd. Daar stond een instrumentenpaneel als op de brug van ruimtevaartuig Enterprise. Op een scherm was Tjeerd zichtbaar, die langzaam door die draaiende trommel geschoven werd. ‘Zo houden we contact, en kunnen we meteen ingrijpen als er iets aan de hand is’.

Tjeerd hield zich goed; dat moet gezegd. Hoe dapper zou ik mezelf houden? Ik heb er nooit over nagedacht (kanker overkomt anderen) maar een bezoek hier legt het je dwingend op. Natuurlijk had Tjeerd gelijk, en ga je so wie so ergens aan kapot, ook na een saai leven vol oppassendheid. Maar met kanker heb ik nooit rekening gehouden. Ik heb altijd gedacht dat ik wel zou heengaan aan mijn hart; dat heerst in mijn familie van vaderszijde.

‘Zijn jullie nu allemaal artsen, of verpleegkundigen?’, vroeg ik, om iets te vragen. Nee, ze zijn radiologen, dat is een heel vak apart.

Dat was een paar donderdagen geleden. Deze keer zijn we besteld voor 11:30, maar er zit nog iemand vr ons, als wij tegen die tijd de wachtkamer betreden. Het is een lange, opvallend magere, ziekelijk ogende vrouw van een jaar of 75. ‘Ze zijn uitgelopen’, ratelt ze nerveus, met een groezelige rookstem, ‘Ik most al tien over elf. En hoe mot dat nou met me taxi, die boven op me staat te wachten? Hoe kom ik thuis, als die straks pleite is?’
‘Er zijn altijd storingen’, zegt Tjeerd. ‘Voor ons soort mensen zetten ze toch alleen maar verouderde teringzooi in’.

De vrouw haalt nota bene een sigaret tevoorschijn uit haar handtasje. ‘Nee, nee, het is geen echte hoor. Dit is een nep-sigaret, een elektrische sigaret, om ervan af te komen. Ik mag natuurlijk niet echt meer roken, met die K, die ik heb. Hij werkt op een batterij. Als je een trekje neemt, gaat het uiteinde gloeien, kijk maar! Je proeft dan rook, maar er komt geen nikketine uit. Ze zijn nog knap duur ook, die krengen, 25 piek per stuk, zo’n patroon, en je rookt hem in een paar dagen op.’

De punt licht inderdaad op; nooit zoiets gezien. ‘Ik sterf helemaal van de zenuwe. Me man is vorig jaar overleje. Ook K. Maar gelijk al terraminaal. 12 tumoren in zijn flikker; in zijn kop, met uitzaaiingen naar overal. Dat vertellen ze je dan eventjes. Na 49 jaar huwelijk. Bom! Net de 50 niet gehaald, nee, dat zat er ook niet meer in’.

Tjeerd kreunt. Sommige mensen weten echt niet, wanneer ze hun mond moeten houden. Gelukkig is ze nu aan de beurt.

Drie kwartier later zitten we in de taxi terug. We passeren een kerkhof. ‘Die artsen liegen me maar wat voor’, zegt Tjeerd. ‘Ze weten dondersgoed dat ik kapot ga. Maar ze laten me toch bestralen, om hun stralingsquotum voor dit jaar nog te halen, of zo. Maar als het einde-verhaal is, weet ik wel wat ik doe: euthanasie op z’n Tjeerds. Ik hou me nou een beetje in, maar dan zuip ik me gewoon kapot, wat ze er in het Huis ook over zeggen; dan interesseert het me echt helemaal geen reet meer’.

Hij zit in een begeleid-wonen-project, waar ze zijn drankgebruik met wisselend succes in toom trachten te houden. ‘Maar als ze je nou straks gewoon genezen verklaren’, vroeg ik eens; ‘wat zijn dan je plannen?’ Die kwamen ook neer op eerst eens een paar maanden flink zuipen.

Tjeerd slaat in ieder geval aan het drinken; ongeacht de afloop. Maar maakt dat mijn begeleiding zinloos? Zo mag je niet redeneren, en zo redeneer ik dan ook maar niet.

FHM
16 december 2012
 

VOLGENDE AFLEVERING:
 COLUMN OVER KOLLUM EN WIJDE OMSTREKEN 23/12/2012



 

Frans Mensonides, Leiden, 2012


<< naar thuispagina Frans Mensonides