Nr. 251 - zondag 20 september 2020 (week 38)
Realisme en coronakunst in Schiedam

LAATSTE ZES AFLEVERINGEN

250. WIE GOOGELT OP ZIJN NAAM... VINDT EEN SCHIPBREUKELING (13/09/2020)
249. 'IN THE YEAR 2525' WAS Dé HIT VAN HET JAAR 1969 (30/08/2020)
248. 'BESMET', ZEER ACTUELE TENTOONSTELLING IN MUSEUM BOERHAAVE (16/08/2020)
247. VOORLINDEN, WASSENAAR: SERENITEIT EN CONFETTI (19/07/2020)
246. TARRA, CENTIARE EN WORTELTREKKEN IN PRE_DIGITALE TIJDEN (05/07/2020)
245. 'WILLIKUMO ANA ROTTAA'; VIDEO OVER EN IN HET OUDNEDERLANDS (28/06/2020)



De rubriek FHM's A-viertjes verschijnt onregelmatig. Maar als hij verschijnt, doet hij dat op zondag.





‘Realisme nu’, het klinkt als een nieuwe politieke partij die bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 zeker een potentieel zou hebben van 20 à 25 zetels. Maar het is de naam van een tentoonstelling die momenteel loopt in Stedelijk Museum Schiedam.

Ik had er vanuit Leiden een fietstocht van een dikke 2 uur voor over om het te zien. Dat met geen ander vooruitzicht dan het hele eind ook nog terug te moeten fietsen. En wel met wind tegen, want op de heenweg had ik die straffe, voortijdige herfstbries aangenaam méé. 70 km fietsen in totaal, op het randje van de actieradius van mijn elektrische fiets.

Maar die fietsavonturen ga ik over een dag of wat nog optekenen in mijn kersverse foto-fietsrubriek. Daar valt dan ook te lezen, of ik Leiden nog gehaald heb met stroom in mijn accu. Dat weet ik op dit moment nog niet, nu ik mijn bolide vastgeketend heb aan het museumhek.

Dat doe ik om vijf voor half vier. Zoals in dit coronajaar gebruikelijk is, heb ik moeten reserveren voor een bepaald tijdslot; in dit geval dat van 15:30 uur. Anders dan elders geldt hier in de Brandersstad niet alleen een begintijdstip, maar ook een eind-. Een bezoek mag niet langer dan 1½ uur duren. Langer kan sowieso niet meer omdat het museum om 17:00 uur sluit.

Maar niet getreurd, ergens in het museum zal ik lezen – ik weet niet meer in welk verband – dat de gemiddelde museumbezoeker slechts 28 seconden kijkt naar een tentoongesteld kunstwerk. Reken even een halve minuut voor elk item (je moet ook nog van het ene naar het andere lopen). Dan kan ik er tot de poorten sluiten toch nog 180 bewonderen. En mijn museumervaring heeft geleerd dat na zo veel schilderijen en / of beelden het kijkglas ook wel vol is; de aandacht dreigt dan toch te verslappen.

Onderschat ze ook niet, die 28 seconden! In het Louvre in Parijs heb je dan altijd nog een half jaar nodig om alle geëxposeerde kunstwerken te zien, als je elke dag een tijdslot hebt van 1½ uur.

Stedelijk Museum Schiedam is sinds 1940 gevestigd in het Sint Joris Gasthuis dat dateert uit het einde van de 18e eeuw. Het museum was eerst gewijd aan de geschiedenis van de stad Schiedam. Maar in de jaren 50 ging het zich vooral toeleggen op moderne kunst – onder leiding van conservator Pierre Jansen, een goede bekende in de huiskamer van de mensen die toen al tv hadden. ‘Kunstgrepen’, nog altijd een begrip onder geborenen in de 50’s en eerder.

Kijken kan vanmiddag in alle rust. Bij de ingang van elke zaal staat het aantal personen vermeld dat er tegelijkertijd mag verblijven. Maar dat aantal wordt op dit late middagtijdstip nergens gehaald. Nooit hoef ik te wachten op de wachtstip.

Behalve ‘Realisme nu’ is er nog veel meer te zien. Ik zal het allemaal tegenkomen als ik materiaal verzamel voor mijn traditionele musuem-top-5. Daarin zal geen werk prijken uit de vermaarde Cobra-collectie. Daar ben ik geen groot liefhebber van. Maar je hoort me ook weer niet beweren dat het de klim niet waard is naar de hanenbalken van het v/m gasthuis.

Hieronder de top-5, in loopvolgorde. Meer informatie over de kunstenaars en hun werken vind je door de linkjes te volgen.

*1*
Sarah van Sonsbeeck, ‘Moment of Bliss’ (2012)

Ik deed dit Schiedamse museum al eens in 2012, in aflevering 104 van deze rubriek. Toen kon het publiek stemmen voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs 2012, die werd gewonnen door Sarah van Sonsbeeck. Toen wekte zij sympathie door een vernield kunstwerk, een glazen kubus, toch nog tentoon te stellen.

Deze keer is zij een van de 33, alle uit Nederland afkomstige, exposanten van ‘Realisme nu’. Zij weet ieders aandacht te vestigen op de raamschaduw op de vloer. Dat is namelijk het kunstwerk. Op het eerste gezicht lijkt het alsof de zon door de vierkante ruitjes van de zaal schijnt. Maar in werkelijkheid wordt de schaduw geworpen vanuit een spotlight aan het plafond.

Oorspronkelijk maakte zij dit kunstwerk voor Uitvaartmuseum Tot Zover in Amsterdam- wat me meteen weer een idee oplevert voor een andere FHM’s.

 

*2*
Nathalie Duivenvoorden, ‘The Hotspot’ (2013)

Dit lijkt op een foto die ik had kunnen maken als ik een fietsroute langs het spoor had gekozen. Maar het is getekend met potlood op papier. De tag van graffiti-kladderaar FOFS zag ik in het echt ook overal langs de spoorbaan, in het recente verleden, toen ik nog wel eens een trein nam. Dit is nou realisme!

 

*3*
Nico Heilijgers, ‘Spelende kinderen’ (2018)

Waarom loop ik aan het ene kunstwerk slechts matig geïnteresseerd voorbij, maar blijven mijn ogen soms veel en veel langer dan 28 seconden kleven aan een ander? Bijvoorbeeld aan deze gymzaal?

Misschien is het om de sereniteit en het spelplezier van deze gymmende kinderen. Misschien komt het door het contrast daarvan met mijn herinneringen aan gym op school: penetrante zweetstank, tenenkaas op de klimtouwen, de commando’s brullende gymleraar met zijn stierennek, panische angst voor ring- en rekstokoefeningen, als laatste gekozen worden met basketbal; ellende die op dit schilderij allemaal ontbreekt. Misschien doet het zonlicht het ‘m, het strooilicht uit de buitenwereld.

 

*4*
Zoro Feigl, ‘Zwermen’.
Een hele zaal is gewijd aan dit speciaal voor Stedelijk Museum Schiedam gemaakte werk. Eronder staan, zitten of desnoods liggen mag; aanraken niet.

Een enorme ronde schijf met half-doorschijnend laken onderin, draait met mild gesuis om zijn as en maakt verder ook nog allerlei schijnbaar willekeurige, maar in werkelijkheid zorgvuldig geprogrammeerde bewegingen. Honderden metalen kogeltjes bewegen over het laken. Het lijkt op de zwermen spreeuwen die je wel ziet in de schemering.

Ook Stedelijk Museum Schiedam kan niet om corona heen. En nou doel ik niet alleen op timeslots, ontsmettingszuilen, wachtstippen, aanbevolen looproutes en trappen waar je alleen vanaf mag als je in een bolle spiegel geen stijgende medebezoekers ziet. Het museum heeft ook twee exposities ingericht over hét onderwerp van 2020.

Er is een fototentoonstelling over de achter ons liggende (eerste) lockdown-periode. En er is een uitgebreide tentoonstelling ‘Troostkunst uit Schiedam’. In april, hartje lockdown, werden plaatselijke kunstenaars opgeroepen, een foto van een recent kunstwerk in te zenden. Na heropening van het museum worden deze nu tentoongesteld. Ze gaan niet allemaal over corona, maar deze twee wel; ook een kunstenaar kan er nauwelijks omheen.

Helaas kan ik geen vermelding van titels en namen vinden in de haast die er nu toch rond kwart voor vijf begint in te sluipen.



*5a
Een uitzicht op Schiedam wordt naar de achtergrond gedrongen door een levensgroot virus. Linksonder de zandloper, die staat voor wat we ons allen afvragen: hoelang nog?


*5b*
Grote-mensen- en kinderhanden rond alweer een buitenmodel coronavirus duiden op de vrome wens dat de coronacrisis tenminste zou leiden tot een grotere saamhorigheid. Wat daarvan is terechtgekomen? Als je daarover nog illusies koestert, dan zou ik zeggen: kijk eens een halfuurtje op Twitter!

Tot slot wordt de museumbezoeker gevraagd om een tekstuele bijdrage aan de tentoonstelling. Wat heeft u troost geboden tijdens de coronacrisis? Je kunt het invullen op een formuliertje, het ondertekenen al dan niet met je echte naam, en het ophangen aan een van de spijkers.

Aan alle lieve, aardige, troostrijke, moedgevende uitingen van Schiedammers voeg ik in een zure oprisping toe: ‘Dat ik niet meer met die rottrein naar dat rotkantoor hoef’. Fietsend naar huis bedenk ik pas dat ik om in stijl te blijven, natuurlijk de heldere avondluchten had moeten roemen die het tijdens de lockdown zo goed deden op mijn foto's. Bij dezen rechtgezet.

FHM
20 september 2020
Er geweest: woensdag 16 september 2020

PS: AvroTros-programma ‘Nu te zien’ besteedde op 3 juli 2020 aandacht aan de tentoonstelling ‘Realisme nu’.

PPS: Wacht niet te lang meer met een bezoek aan Stedelijk Museum Schiedam! Op zondag 4 oktober 2020 is het voorlopig voor het laatst open. Er volgt daarna een grootscheepse opknapbeurt die ongeveer een jaar in beslag gaat nemen.

 




© Frans Mensonides, Leiden, 2020