Nr. 272 - zondag 31 juli 2022 (week 30)
Zich ontpoppen; Vlinders aan de Vliet

LAATSTE ZES AFLEVERINGEN

271. 'KUNST VOL VERHALEN', MIJN BROERTJE EXPOSEERT (01/05/2022)
270. DOOMSCROLLEN EN DOEMDENKEN: VERSLINGERD AAN SLECHT NIEUWS (06/03/2022)
269. OUWEMANNENKWAALTJE: DAGOPNAME IN HET ALRIJNE (13/02/2022)
268.PUZZELS VOOR DE ZONDAGMIDDAG: REDACTIESOMMEN (06/02/2022)
267. ZOMER 1946: NACHTBOOT NAAR ZWOLLE (16/01/2022)
266: HET GAAT NIET EXPONENTIEEL, MAAR MET EEN KLOKCURVE (26/12/2021)

De rubriek FHM's A-viertjes verschijnt onregelmatig. Maar als hij verschijnt, doet hij dat op zondag


Dat is een bekend verschijnsel, vooral onder mensen die veel reizen: aan de attracties rond hun eigen woonplaats rijden ze meestal met minachtend neusophalen voorbij. Alleen wat je ver haalt, is lekker.

Zo heb ik me honderden keren langs de Veursestraatweg in Leidschendam vrolijk gemaakt over het met een olifant aangekondigde Vlinders aan de Vliet: uitkijken hier voor laag overvliegende Dombo’s! En nooit eerder ben ik op het idee gekomen om er eens een keer te gaan kijken. 

Maar die olifant is een algemeen symbool om langs de weg en op landkaarten dierentuinen aan te duiden. En Vlinders aan de Vliet heeft meer levende have in huis dan vlinders alleen. Als ik me toch een keer laat verleiden tot een bezoek, blijkt het echt een complete dierentuin te zijn, een stukje tropisch regenwoud in de polder. Je ziet er onder meer kleurrijke vissen, exotische kikkers en op boomstammen gelijkende krokodillen (pas op voor je vingers!).

Wel ontbreken de Big Five of Africa, die sommige mensen zo graag spotten tijdens een safari op dat continent. Echt geen trompetterende olifanten, hier.

Wel een 3200 m2 grote tropische vlindertuin. De meeste bewoners ervan hebben hun roots in Latijns Amerika. Ze worden gekweekt in Costa Rica, een land dat rijker met natuurgebieden bedeeld is dan Nederland. Plaatselijke kwekers sturen de rupsen, als ze in het pop-stadium verkeren, als speciaal transport per vliegtuig naar Nederland.

In Nederland kun je al lang niet meer met een schepnetje op pad gaan om een collectie vlinders bijeen te krijgen. In de stad zie ik er echt nooit meer een. ‘H, zo maar een vlinder’, riep ik uit toen ik een paar weken geleden aan het fietsen was op de Veluwe. Het was een gele. Het viel me op, dat het me opviel, terwijl ik in de 60’s er op weg naar school soms tientallen zag in Leiden Zuidwest.

Het gaat niet goed met insecten in ons land, en zeker niet met de rupsen en vlinders. De boosdoeners: verstedelijking, intensieve landbouw, verminderende diversiteit van het landschap, stikstof.

Altijd weer die stikstof! Des te verwonderlijker dat ik op de Veluwe, nog wel in de omgeving van Stroe, zo maar een echte vlinder zag (naast tientallen boerenleuzen, boerenzakdoeken en honderden omgekeerde vlaggen).

Vlinders aan de Vliet heeft 1500 vlinders rondfladderen, in een habitat waar rupsen en vlinders zich thuisvoelen. Er moeten vanzelfsprekend planten aanwezig zijn waarmee rupsen zich graag voeden en waarop vlinders graag hun eitjes dumpen waaruit weer nieuwe rupsen voortkomen.

Iedereen weet, dat rupsen en vlinders in wezen dezelfde wezens zijn. In Vlinders aan de Vliet wordt  hun cyclus geschetst op een informatiebord en in een filmpje.

Rupsen, de larven van vlinders, kruipen uit een ei dat door een vlinder is gelegd. Tijdens hun korte leven vreten rupsen-nooitgenoeg zich vol met boombladeren. Ze vreten totdat ze letterlijk uit hun vel barsten, maar geen nood, ze werpen hun huid af en daaronder zit alweer een nieuwe huid.

Na 4 keer vervellen spint de rups een pop om zich heen. Daarin transformeert hij zich tot een vlinder, die gaat paren en weer eitjes gaat leggen, en daarmee is de cirkel rond. Wat was er eerder, het ei, de rups, de pop of de vlinder?

Geen geleerde weet hoe het in zo’n pop in detail in zijn werk gaat. Je kunt je voorstellen dat het proces tot een wreed einde komt als je, door nieuwgierigheid gedreven, een pop opensnijdt, en dan weet je nog niks. Het blijft een van de wonderen van de natuur.

Maar de grote lijnen zijn wel bekend. Het is niet zo, dat de onderdelen van de rups een-op-een omgebouwd worden tot onderdelen van een vlinder. Nee, de rups wordt voor zo’n 99% opgelost tot een onherkenbare brij die de vlinder tot voedsel zal dienen. Uit de overgebleven 1% ontkiemt dan de vlinder die zich gaat ontpoppen.

Er loopt eigenlijk maar een heel dun draadje van de rups naar de vlinder. Ergens best wel griezelig, die metamorfose. Ik heb eens een kleutertje gekend, dochter van kennissen, die al niet eens wilde geloven dat zij vroeger een baby geweest was.

Haar ouders lieten haar als bewijs een babyfoto zien van haarzelf. Maar daarop reageerde ze met een driftaanval: ‘Dat bn ik niet!!’ Hoe ze dan wel ter wereld was gekomen, als ze geen baby was geweest, op die vraag reageerde zo ook nogal kribbig.

Zo zou ik me kunnen voorstellen dat er onder de vlinders ook rups-ontkenners zouden bestaan, als vlinders redenerende wezens waren.

Maar ik laat me meeslepen door mijn fantasie. Laat ik me op het fotograferen concentreren; ook bij dit FHM’etje wil ik illustraties hebben. De vlindertuin is een paradijs voor macrofotografen, die betere spullen bij zich hebben dan ik (alleen een smartphone; ik ben hier spontaan binnengewandeld op een fietstocht).

 Vlinders aan de Vliet is een erkende dierentuin die door wetenschappelijk onderzoek en publieksvoorlichting bijdraagt aan behoud van met uitsterving bedreigde diersoorten. Je vindt deze heel bijzondere dierentuin in Leidschendam niet pal aan de Vliet, zoals de naam suggereert, maar wel, zoals gezegd aan de Veursestraatweg. Let op de olifant!

FHM
31 juli 2022
Er geweest: vrijdag 15 juli 2022


.


VOLGENDE AFLEVERING: MART VISSER, MAN VAN VELE GEZICHTEN, IN BEELDEN AAN ZEE (14/08/2022)




 

25 jaar De thuispagina van Frans Mensonides: hoe het begon





Frans Mensonides, Leiden, 2022