Heel Rotterdam Blaakt; ombouw Hoekse Lijn





Van trein via bus naar metro. 



Op vrijdag 31 maart 2017, of liever: in de nacht van zaterdag 1 april 2017 vertrok om 0:32 uur de laatste trein van Rotterdam Centraal naar Hoek van Holland. En dan bedoel ik ook echt: de allerlaatste; er gaat er na die dag nóóóit meer een.

De komende maanden wordt de in 1891 geopende, 24 km lange spoorlijn (Rotterdam) - Schiedam – Hoek van Holland omgebouwd tot RET-metro, onder auspiciën van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. In september 2017 moet het nieuwe metrotraject geopend worden voor reizigersverkeer. In de tussentijd verzorgt RET vervangend busvervoer tussen Schiedam Centrum en Hoek van Holland Strand.

In mijn rubriek ´Beminde zaterdag´ schreef ik al eens over die op handen zijnde operatie, nl. in de afleveringen van september 2015december 2015 en maart 2016. In de eerstgenoemde aflevering zei ik over de toekomstige metrolijn naar Hoek van Holland:

´Metrolijn B, nu nog Nesselande – Schiedam Centrum, gaat het nieuwe traject rijden. Daar zal de metro halteren aan de bestaande stations Schiedam Nieuwland, Vlaardingen Oost, Centrum en West (weinig fantasievolle benamingen), Maassluis sec en West (idem) en Hoek van Holland Haven. Die stations worden allemaal aangepast.

Verder krijgt het zich al maar uitbreidende Maassluis een derde station, Maassluis Steendijkpolder, en wordt het eindpunt, Hoek van Holland Strand, verplaatst naar een plek waar je het strand ook werkelijk kunt zien [Maar dat laatste zal deze zomer niet meer gebeuren; deze operatie is uitgesteld tot 2018].

Hier de site van het Hoekse Lijn-project, dat wel erg lijkt op de ombouw van de Hofplein- en Zoetermeerlijn tot Randstadrail in de jaren 00. Ook de Hoekse Lijn moet onder de RET een lijn worden met overwegen, bovenleidingen in plaats van een derde rail, en medegebruik door treinen; goederenverkeer Rotterdam - Hoek van Holland moet mogelijk blijven’.

Lees verder in het stukje van toen, onder meer over de opzet van de nieuwe metrodienstregeling t.z.t. op de Hoekse Lijn> > >

En nu maar hopen dat er geleerd is van fouten bij de verlightrailing van de Hofplein- en Zoetermeerlijn, en dat de operatie niet net zo desastreus uitpakt. Ik schreef er regelmatig over in 2006 en 2007. De Randstadrailvoertuigen stonden vaker naast de rails dan erop en de hele streek in de driehoek Den Haag – Zoetermeer – Rotterdam zat maanden en maanden zonder lightrail.  De ombouw, die 7 weken in beslag had moeten nemen, duurde uiteindelijk bijna anderhalf jaar’.

Ik zal de komende maanden zo nu en dan eens een bus pakken langs de Hoekse Lijn en hier en daar uitstappen om te inspecteren hoe de ombouw en het busvervoer ervoor staan. De eerste keer deed ik dat al op zaterdagmiddag 1 april 2017, ruim een half etmaal na vertrek van die laatste trein.

 


 

 

De aller- aller- aller- allerlaatste treinVervangend -  Schiedam Centrum - Schiedam – Hoek van Holland Haven (met conversatie) - Hoek van Holland Haven (Heel Rotterdam Blaakt)Vlaardingen onttakeld




De aller- aller- aller- allerlaatste trein

 

De berichtgeving over die laatste der Mohikanen was tussen haakjes niet helemaal juist. Die laatste rit Rotterdam – Hoek van Holland, vertrek 0:32,  geschiedde in een uitpuilende trein met genodigden, carnavalsorkesten, hoempamuziek en vreemd uitgedoste conductrices, zie het gelinkte YouTube-filmpje. Maar de échte allerlaatste reizigerstrein op deze lijn vertrok volgens dienstregeling gewoon als altijd om 0:52 uit Hoek, en arriveerde in volkomen anonimiteit om 1:27 uur op Rotterdam Centraal.

De in Hoek van Holland aangekomen reizigers, die deze laatste trein en bloc net misten, werden door RET keurig met bussen teruggebracht naar Rotterdam, hoorde ik van iemand die ik ken, die iemand kent die erbij was. Waarna de feest- en afscheidstrein in de loop van de nacht toch ook nog leeg terug heeft moeten rijden naar Rotterdam. En dat was dan echt de ware, aller-, aller- allerlaatste trein in de 126 jaar dat de Hoekse Spoorlijn heeft bestaan.

Er mocht geen NS-trein achterblijven op het spoor. Reeds op deze zaterdag, 1 april, wordt de Hoekse Lijn losgesneden van het spoorwegnet en de maandag daarop zal de lijn bij de notaris met aanhorende zaken en opstallen overgedragen worden aan de Metropoolregio.

 

Vervangend

Hoe zit het vervangend busvervoer in elkaar? Maassluis en Hoek van Holland, het verst gelegen van Coolsingel en Koopgoot, krijgen elk een snelbus naar Schiedam, lijn 712, resp. 711. Die rijden non-stop via de A20 naar station Schiedam Centrum, waar overgestapt kan worden op trein en metro.

Vlaardingen had al een stadsbus, RET-lijn 56 die zich, met onnavolgbare meanders door alle wijken, van Station West naar de wijk Holy slingert via station Oost en metrostation Vijfsluizen. Die lijn krijgt versterking van een tijdelijke lijn 156, Station Vlaardingen West – Vijfsluizen. Met beide lijnen, die in combinatie zelf bijna een metrofrequentie hebben, kun je bij Vijfsluizen overstappen op metrolijn C, Spijkenisse De Akkers – Capelle De Terp.

Als je echt tijd van leven hebt kun je nog een vijfde buslijn nemen: nr. 713, de stopbus, die van Hoek van Holland Strand naar Schiedam Centrum rijdt, onderweg stopt bij alle v/m spoorwegstations van de Hoekse Lijn, en niet minder dan 5 kwartier doet over zijn rit.

De lijnen 711, 712 en 713 rijden minimaal in dezelfde frequentie als de trein deed. Maar soms nog veel vaker. Zo rijdt 712, de snelbus Maasssluis – Schiedam, in de spits elke 7,5 minuut, tegen de trein eens per kwartier.

Voor de hele operatie heeft RET 35 extra bussen ingezet die herkenbaar zijn aan een speciaal Hoekse Lijn-design.

Met ingang van deze zaterdag rijden de vervangende bussen meteen volgens RET-tarief. Dat wil zeggen dat mijn NS-Weekend Vrij, waarmee ik een week geleden nog op de Hoekse Lijn had kunnen reizen, niet meer geldig is. Geen nood; een RET-dagkaart van 7,50 helpt me uit de brand. Met een reis van Leidschendam-Voorburg naar Hoek van Holland en weer terug haal je dat er ruimschoots uit. Bij reizen op saldo betaal je overigens alleen de kilometers die de metro t.z.t. gaat rijden over de rails, en niet de omwegen die de bus noodgedwongen maakt over de weg.

 

Schiedam Centrum


Pas in de loop van de middag arriveer ik bij station Schiedam Centrum, het vertrekpunt van lijnen 711 t/m 713. Eerst heb ik een bezoek afgelegd aan de Kunsthal waar momenteel (nog tot/met zondag 23 april) onder andere een tentoonstelling is te zien over 75 jaar Maastunnel. In de augustusaflevering van ´Beminde zaterdag´ gingen wij van De digitale reiziger daar per fiets doorheen. Dat doen tegenwoordig heel wat minder mensen dan in de tijd dat die tunnel pas klaar was, ca. 5000 tegen indertijd 55.000 wielrijders per dag. In de spits ontstonden er lange wachtrijen aan beide oevers, en moest soms politie te paard de orde handhaven; dat er niet werd voorgedrongen.

RET laat ons, reizigers, in Schiedam wel een stukje lopen naar de vertrekplaats van de vervangende bussen. Die vinden we helemaal voorbij de roze overkapping van het metrostation. Er is veel roodgejast RET-personeel op de been om de mensen wegwijs te maken. Je zou bijna denken dat de PvdA of de SP al aan het folderen waren voor hun volgende verkiezingsnederlaag.

Bij het vertrekpunt zie ik, behalve bussen en reizigers, zowaar nog een andere busfotograaf, behalve mezelf. Bushobbyisten zijn veel en veel zeldzamer dan rail-, maar hier ben ik vanmiddag nu eens niet de enige. Ik ben dan wel weer een atypische; zo stap ik zelf in een bus, na er enkele gefotografeerd te hebben. Maar die ander blijft vast de hele middag plaatjes staan schieten, en rust niet totdat hij alle 35 Hoekse bussen heeft vastgelegd, dat hij alle busnummers in zijn busschrift kan schrijven.

De roodjassen rusten ook niet, en blijven iedereen uitleggen dat ze niet lijn 713 moeten nemen als ze nog voor donker in Maassluis of Hoek van Holland willen zijn.


Schiedam – Hoek van Holland (met conversatie)

Ik pak daarom bus 711, de sneldienst. Die rijdt bij de eerste gelegenheid meteen de A20 op, waar het vandaag lekker doorstroomt. Hoe zou dat doordeweeks zijn in de avondspits?

Ik zit naast dé Rotterdammer, een gepensioneerde met een goedmoedig gezicht, die me ontboezemt: ‘Ja, ik gaat m´n trrayntje wél misse, hurr!’
‘Och, dat zal toch wel gauw wennen?’, zeg ik, zoals altijd heel optimistisch over andermans sores.
‘Nou…  nou…, ik ben d´rr toch 43 jaarr mee naarr de baas gegaan, elke morrege, pakkie beuwterrrhammetjes in de tas, en elke avond met de trrayn terrug naarr huis, naarr moederr de vrrouw, die met me prrakkie klaarrstond. Toch effe wenne. En zou dat nou met de bus niet veel langerr duurre as met de trrayn, denkt u?

Ik hoop oprecht van wel, al zeg ik hem dat niet. De trein deed 25 minuten over de rit van Schiedam Centrum naar Hoek van Holland Haven of retour. Als de bus het snellerrrr, sorry: sneller doet, klaagt straks iedereen over de traagheid van de metro, en dat zou me een zeperd zijn voor de ruim 300 miljoen euro die in de metroficatie is gestoken.

De dienstregeling van de metro is nog niet bekend, maar naar mijn schatting gaat die het stuk ook afleggen in 25 minuten. De NS-Sprinter had het voordeel van een hogere maximumsnelheid. Maar een metro halteert veel korter op de stations en trekt sneller op; dat compenseert elkaar wel zo ongeveer, denk ik.

‘Hay hoeft nerreges te stoppe, hè, die bus. Hay rryadt euwverral durr. Maarr heen had ik die stopbus. Die stopte euwverral. Die ree helemaal euwver de dayk. Ik dee d’r wel vayf kwarrtierr euwver. [Ja, ‘over’ klinkt als ‘euwver’ in het Rotterdams; ik kan er weinig aan doen]. Maarr ik zegt maarr zeuw: al gaat het langzaam, je ziet nog eens wat. En ik heb alle tayd van de weerreld, zeg ik altijd maar. Maar deze bus gaat echt wel harrd, hè. Bijna net zo harrd as de euwtos!

Maarr ja, het zal wel wenne, hè’, praat hij me nu na een korte denkpauze na, op een toon alsof hij helemaal zelf het licht gezien heeft over de Hoekse Lijn.

Met Rotterdammers kun je best converseren, hoor, als je geen al te grote waarde hecht aan extreme intellectuele diepgang. Ach, de hele dag met iedereen babbelen over snarentheorie en ennui, dat gaat ook vervelen op den duur.

Naar buiten kijkend zie ik dat we nu toch ook over een dijk rijden, tussen wat je hier in het Westland verwacht en ook krijgt: kassen tot aan de horizon. Het is die dijk die langs ’s-Gravenzande en Heenweg loopt – waar ik drie zomers geleden wandelde, en de melige grap maakte dat het dorp Heenweg op de terugweg geen Terugweg heet, maar nog steeds Heenweg. We zijn al pratend langs Vlaardingen gestoven en tussen Maassluis en Maasland door.  

Even later rijdt de bus Hoek van Holland binnen en zetten we koers naar Hoek van Holland Haven, één van de 8 voormalige spoorwegstations die Nederland vannacht rijker is geworden.
Ik klok 28 minuten voor de hele rit, tot mijn opluchting dus iets langer dan de trein. Ik verlies de Rotterdammer uit het oog; jammer, want ik had hem nog willen vragen of Fayenoorrd naar zijn verwachting de kampioenstitel zal behalen.




 

Hoek van Holland Haven (Heel Rotterdam Blaakt)

Op de perrons van Hoek van Holland Haven staan borden die naar de bussen verwijzen. Opvallend hoe onttakeld dit station er al bijligt, nog geen etmaal na zijn buitendienststelling. Het lijkt wel of de laatste trein er 25 jaar geleden vertrokken is.

In de terminal van Stena is altijd wel wat beweeg, hoewel die maar twee boten per dag ziet vertrekken of aankomen. Gearriveerde toeristen zullen dan wel vertwijfeld de roodjassen bestormen; hoe komen ze in Rotterdam? Hun Lonely Planet maakt gewag van een trein die zou klaarstaan, maar waar is die trein?

Hier maak ik maar rechtsomkeert, gezien het al wat late tijdstip. Maar voor zover ik kan zien op het kaartje bij de halte, stoppen de bussen nog twee keer tussen hier en de zee: bij station Hoek van Holland Strand en op de plek aan de boulevard waar in 2018 het nieuwe eindpunt van de metro komt. Alle bussen rijden door naar dat punt, terwijl de trein buiten het zomerseizoen maar 6 keer per dag reed tot het bittere einde van de Hoekse Lijn: dat midden in de duinen gelegen perronnetje genaamd: Hoek van Holland Strand.

Bij de halte Haven is het niet voor iedereen duidelijk, welke bus naar het strand gaat, welke regelrecht naar Rotterdam en welke je niet moet nemen omdat hij overal stopt. Maar zowel chauffeurs als roodjassen blaken (Heel Rotterdam Blaakt!) van dienstverlenende instelling om de reizigers op weg te helpen.



Vlaardingen onttakeld

De rode lijn is bus 56, die nu tussen Vlaardingen West en Vijfsluizen
versterking heeft gekregen van lijn 156


Ik pak nu de stopbus, die inderdaad met enorme omwegen moet rijden. Er loopt geen autoweg langs de Waterweg en het spoor. De bus rijdt langs Maasdijk en over een groot bedrijventerrein om Station Maassluis West te bereiken. Daarna gaat het met weer enorme omwegen naar station Maassluis, dat in het metrotijdperk Maassluis Centrum zal heten. Het toekomstige metrostation Maassluis Steendijkpolder, waar ik met kerst 2015 het terrein al verkende, heeft niet alvast een halte gekregen van bus 713.

Deze bus is overeenkomstig mijn verwachting veel minder druk dan de directe snelbussen. Na Maassluis steken we de spoorbaan over om onze weg nu wel langs de Waterweg te vervolgen. Vlaardingen rijden we binnen door de achterdeur, in wandeltempo, over een industrieterrein met beklinkerde straten vol kuilen. We stoppen achter station Vlaardingen West, dat ook al zo vervallen oogt.

Bouwkranen priemen de hemel in. Er zijn activiteiten ten zuiden van het spoor. Hier komt denk ik een keerspoor voor de metro´s op lijn A die in de spits tot Vlaardingen West rijden, als versterking van lijn B.

Triest gezicht, zo´n afgedankte spoorbaan, zelfs als je weet dat er iets nieuws voor in de plaats gaat komen. En angstwekkend om midden op het spoor te blijven staan, zelfs als je weet dat er onmogelijk nog een trein kan komen.

Aan de noordkant van het spoor neem ik bus 56, de Vlaardingse stadsbus. De chauffeur daarvan zit te roken achter het stuur, heeft de radio op volle kracht aan en ziet eruit alsof hij zojuist uit de goot is gevist. Gelukkig, zo ken ik RET weer! Ik begon me al wat ongemakkelijk te voelen bij al dat blakende dienstvertoon van vanmiddag. Deze bus is dan ook maar een gewone stadsbus, zonder Hoekse kleurstelling.

Pedro heeft de laatste tijd enorm lopen ronken over de stijging van 0,2 punt van RET’s klanttevredenheidscijfers die uit de jaarlijkse Klantenbarometer kwam rollen. Die enquêtes zijn echt de pest voor het OV. Ik heb al wel eens vaker betoogd – het is een stokpaardje van me – dat die cijfers totaal niets zeggen. Als je een goed rapportcijfer wilt behalen, moet je je meest kritische klanten, die naast OV ook nog een alternatief hebben, zien weg te jagen. En dan met dat hoge cijfer op je lauweren gaan rusten, natuurlijk.

Dat blijkt ook uit het enquêteformulier, dat elk najaar bij bijna 100.000 reizigers in de handen wordt gedrukt. In dit document over de opzet van de Klantenbarometer staat de vragenlijst afgedrukt – die ik ook dit jaar zelf weer niet onder ogen gehad heb; ze hebben mij weer eens niets gevraagd. Eén vraag luidt: ‘Kon u moeilijk of makkelijk een zitplaats vinden?’ Hoe minder klanten een lijn trekt, hoe hoger het rapportcijfer op dit onderdeel uitvalt.

Soit, ik bereik station Vlaardingen Oost, waarvan het gebouw ook in het metro-tijdperk behouden zal blijven. Daarvandaan reis ik via-via door naar metrostation Blaak, dat altijd al blaakt; de naam zegt het al. Diner vanavond in de Markthal.

Die ene wanklank in bus 56 neemt niet weg dat het busvervoer op v/h De Hoekse Lijn vanmiddag een gestroomlijnde en goed doordachte indruk maakt.

Ik kom nog eens terug in een doordeweekse avondspits en houd de lezer tot september regelmatig op de hoogte van de ombouwklus. Het stuk gaat dan hieronder verder.

Frans Mensonides
9 april 2017
Er geweest: zaterdag 1 april 2017

 






Vlaardingen West





Vlaardingen Oost



© Frans Mensonides, Leiden, 2017